Υπάρχει μια μοναξιά χειρότερη κι από το να είσαι μόνος/η: η μοναξιά δίπλα σε κάποιον. Πολλοί άνθρωποι (κυρίως γυναίκες) βιώνουν αυτή τη μοναξιά μέσα σε σχέσεις και γάμους. Έχουν οικογένεια, σύντροφο, μια ζωή “γεμάτη”, κι όμως νιώθουν ότι κανείς δεν τους βλέπει πραγματικά. Ένας από τους βασικούς λόγους που συμβαίνει αυτό είναι η έλλειψη συναισθηματικής οικειότητας: όταν έχουμε μάθει να κρύβουμε τα αληθινά μας συναισθήματα και ανάγκες, όταν “φοράμε πανοπλία” για να μη φαινόμαστε ευάλωτοι, ευαίσθητοι.

Γιατί όμως η υπερβολική αυτονομία μπορεί να σαμποτάρει τη σύνδεση, πώς τα παιδικά μας βιώματα διαμορφώνουν αυτό το μοτίβο και – το πιο σημαντικό – πώς να αρχίσουμε να αφήνουμε την πανοπλία, ώστε να νιώσουμε ξανά πραγματική επαφή και ζεστασιά στη σχέση.

Τι σημαίνει όμως αυτό στην ουσία και οδηγείται το ζευγάρι;

• Υπερ-αυτονομία & “πανοπλία”: Όταν ένα άτομο παρουσιάζεται πάντα δυνατό και ανεξάρτητο, συχνά έχει μάθει από μικρό να μην δείχνει ανάγκη για να μην πληγωθεί. Αυτό όμως δημιουργεί απόσταση στη σχέση – ο σύντροφος αισθάνεται περιττός ή “άχρηστος”.
• Μοναξιά εντός σχέσης: Η έλλειψη συναισθηματικής έκφρασης οδηγεί στο φαινόμενο δύο συντρόφων που ζουν παράλληλα αντί μαζί. Σαν “δύο σώματα, δύο διαφορετικοί κόσμοι που δεν συναντιούνται”. Η σχέση παγώνει και ραγίζει μέρα με τη μέρα.
• Παιδικά τραύματα και μοτίβα: Συχνά οι φωνές μέσα μας που λένε «Δεν με βλέπεις, δεν με ακούς, δεν είμαι σημαντικός» είναι παιδικά τραύματα με ενήλικη φωνή. Η υπερβολική ανεξαρτησία είναι άμυνα για να μην ξαναπονέσουμε όπως παλιά.
• Ευαλωτότητα = θάρρος: Το να δείξουμε ευαλωτότητα (να παραδεχτούμε ότι έχουμε ανάγκες, φόβους) είναι κλειδί για πραγματική σύνδεση. Δεν είναι αδυναμία, είναι απαραίτητη προϋπόθεση εμπιστοσύνης.
• Πώς να ρίξετε την πανοπλία με μικρά βήματα: Π.χ. ζητήστε μια μικρή βοήθεια, εκφράστε ένα συναίσθημά σας, μοιραστείτε μια ανασφάλεια. Δείτε πώς αυτά ενθαρρύνουν και τον σύντροφό σας να ανοίξει.

Τι είναι η “πανοπλία” της υπερ-ανεξαρτησίας;

Η “πανοπλία” είναι η συμπεριφορά του να μην επιτρέπεις στον εαυτό σου να δείξει ανάγκη ή αδυναμία. Για παράδειγμα:

• Δεν ζητάς ποτέ βοήθεια. Ακόμη κι όταν πνίγεσαι στις δουλειές ή στα προβλήματα, προτιμάς να τα καταφέρεις μόνος/η.
• Καταπιέζεις τα “αρνητικά” συναισθήματα. Αν είσαι λυπημένος ή φοβισμένος, το κρύβεις πίσω από χαμόγελο ή το ρίχνεις στη δουλειά, αντί να το μοιραστείς.
• Αποφεύγεις τις σοβαρές συζητήσεις. Δεν εκφράζεις παράπονα ή ανάγκες γιατί “δεν θέλεις να γκρινιάζεις” ή φοβάσαι τη σύγκρουση.
• Νιώθεις άβολα όταν σε φροντίζουν. Σου είναι δύσκολο να δεχτείς βοήθεια ή περιποίηση – π.χ. δώρα, κομπλιμέντα ή απλές πράξεις φροντίδας – και μπορεί να τις απορρίπτεις.

Αυτή η στάση πολλές φορές εκλαμβάνεται από τους άλλους ως “ΟΚ, δεν χρειάζεται τίποτα, όλα καλά”. Στη σχέση, ο σύντροφός σου ίσως νομίζει ότι έτσι είσαι εντάξει  και το λαμβάνει ως δεδομένολ Ενώ εσύ ΔΕΝ είσαι εντάξει… αλλά δεν το λες!!!

Ετσι δημιουργείται το κενό: Εσύ νιώθεις ότι δεν σε καταλαβαίνει και δεν σε πλησιάζει, εκείνος/η νιώθει ότι δεν έχει χώρο να σε στηρίξει ή να συμβάλει επειδή ούτε το ζητάς, ούτε το δείχνεις απλά περιμένεις από τον άλλον να το καταλάβει δηλαδη να το «μαντέψει» κι όταν δεν το κάνει εσύ απογοητεύεσαι, στεναχωριέσαι και θυμώνεις.

Από πού όμως προέρχεται αυτό το μοτίβο;

Σύμφωνα με ειδικούς, οι ρίζες της υπερ-αυτονομίας και υπερ-ανεξαρτησίας βρίσκονται συχνά στην παιδική ηλικία. Αν μεγαλώσαμε σε περιβάλλον όπου οι ανάγκες μας δεν καλύπτονταν σταθερά – π.χ. συναισθηματικά απόμακροι γονείς, ή αν πήραμε το μήνυμα ότι για να μας αγαπούν πρέπει να είμαστε “το καλό παιδί που τα καταφέρνει μόνο του” – τότε αναπτύσσουμε αυτό το αποφευκτικό μοτίβο προσκόλλησης.

Η δυσκολία στο να βρεις ή να κρατήσεις σύντροφο πολλές φορές δεν έχει να κάνει με το ότι “δεν αξίζεις”, αλλά με τον τρόπο που έμαθες να συνδέεσαι από παιδί.

Αν ως παιδί έμαθες ότι για να πάρεις αγάπη πρέπει να είσαι τέλεια αυτάρκης, τότε ως ενήλικας θα συνεχίζεις να το κάνεις κι αυτό έχει μεγάλες επιπτώσεις στην σύνδεση και λειτουργεί  εις βάρος της οικειότητας.

Επίσης, αν είδες γονείς ψυχρούς μεταξύ τους ή βίωσες απόρριψη σε ευάλωτη στιγμή, είναι λογικό να δημιουργήθηκε μέσα σου η πεποίθηση Προσοχή!!! “μη δείχνεις ανάγκη, για να μην πληγωθείς”.

Παράλληλα, ζούμε και σε μια κοινωνία που επιβραβεύει την ανεξαρτησία και την αυτάρκεια – ειδικά σε γυναίκες καριέρας. Το μήνυμα “δε χρειάζεσαι κανέναν” παρουσιάζεται σαν κάτι ηρωικό.

Είναι πράγματι υπέροχο να στέκεσαι στα πόδια σου, όμως σε μια σχέση χρειάζεται ισορροπία μεταξύ αυτονομίας και αλληλεξάρτησης.

Μόνο αυτονομία = δύο παράλληλοι δρόμοι που δεν τέμνονται ποτέ.

4 Σημάδια ότι η σχέση σας πάσχει από έλλειψη ευαλωτότητας

• Νιώθεις ότι ο σύντροφός σου “δεν σε καταλαβαίνει” σε βάθος. Δεν ξέρει τα εσωτερικά σου όνειρα ή φόβους, γιατί δεν τα μοιράζεσαι.
• Σπάνια διαφωνείτε και ποτέ δεν τσακώνεστε – μπορεί να φαίνεται πολύ ωραίο αυτό αλλά δεν είναι φυσιολογικό. Εάν ειδικά αυτό συμβαίνει επειδή αποφεύγετε τις δύσκολες συζητήσεις, σημαίνει ότι πολλά μένουν ανείπωτα και μαζεύονται κάτω από το «χαλί».
• Υπάρχει ευγένεια αλλά όχι οικειότητα. Μιλάτε για πρακτικά θέματα αλλά αποφεύγετε να εκφράζεται τα  συναισθήματα μας.
• Εσύ  (ή μπορεί και ο συντροφός σου) να νιώθεις “μόνη συναισθηματικά ενώ είστε μαζί με τον άλλον”. Αυτό συχνά το περιγράφουν οι άνθρωποι ως “σαν να ζω με συγκάτοικο, όχι με σύντροφο”.

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε αυτά, μην απογοητεύεστε.

Πολλά ζευγάρια περνούν από αυτή τη φάση – ειδικά μετά από χρόνια γάμου ή έντονες περιόδους (π.χ. απαιτητική δουλειά, παιδιά) όπου ο καθένας μπαίνει σε λειτουργία “επιβίωσης” και χάνει την επαφή με τον άλλον.

Πώς να ρίξετε την πανοπλία – μικρά βήματα προς περισσότερη σύνδεση

Δεν χρειάζεται να μεταμορφωθείτε από τη μια μέρα στην άλλη.

Μπορείτε όμως να αρχίσετε με  5 μικρά “Shifts” συμπεριφοράς που θα ανοίξουν χαραμάδες στην πανοπλία σας:

• Εξασκηθείτε στο να ζητάτε βοήθεια: Διάλεξε κάτι μικρό καθημερινό όπου συνήθως θα το εκανες μόνη σου, και ζήτησε από τον σύντροφό σου να το αναλάβει ή να σε βοηθήσει. Π.χ. “Μπορείς σε παρακαλώ να αναλάβεις εσύ να μαγειρέψεις σήμερα; Είχα δύσκολη μέρα και νιώθω κουρασμένη.” Αυτό όχι μόνο θα σε ξεκουράσει, αλλά στέλνει και το μήνυμα ότι τον εμπιστεύεσαι και τον χρειάζεσαι στην ζωή σου.
• Μιλήστε για το πώς νιώθετε: Ξεκινήστε κι οι δυο σας να μοιράζεστε ένα συναίσθημα την ημέρα. Δεν χρειάζεται να είναι βαθύ μυστικό. Ακόμα και κάτι όπως “Σήμερα στη δουλειά αγχώθηκα πολύ” ή “Είμαι λίγο στεναχωρημένος γιατί μάλωσα με την αδερφή μου”. Δείχνοντας ότι έχετε συναισθήματα, καλείτε και τον άλλον να κάνει το ίδιο.
• Πείτε “Σε χρειάζομαι” σε κάτι μικρό: Π.χ. “Σε χρειάζομαι να με ακούσεις 10 λεπτά – είχα μια δύσκολη μέρα.” Ή “Μου έλειψες σήμερα! Θα ήθελα μια αγκαλιά τώρα.” Αυτές οι φράσεις μπορεί να σας τρομάζουν αν δεν τις έχετε πει ποτέ, όμως είναι πολύ δυνατές. Ο σύντροφός σου πιθανότατα θα χαρεί να ανταποκριθεί.
• Αφήστε τον να δει και τις  αδυναμία σου, ότι είσαι κι εσύ άνθρωπος: Αν, για παράδειγμα, έχεις έναν φόβο ή μια ανασφάλεια (π.χ. “φοβάμαι όταν οδηγώ στη βροχή” ή “αγχώνομαι όταν αρρωσταίνουν τα παιδιά”), πες το αντί να το παίζεις άτρωτη αμαζόνα. Θα εκπλαγείς στο πώς ο άλλος θα νιώσει πιο κοντά σου, που δίνεις χώρο για να σε πλησιάσει, να σε νιώσει και να σε φροντίσει
• Ακούστε ο ένας τον άλλον χωρίς κριτική όταν είναι σε μία αδύναμη ευάλωτη στιγμή: Πολύ σημαντικό … όταν ο σύντροφός σου αρχίσει να ανοίγεται (ίσως επειδή βλέπει κι εσένα να το κάνεις πρώτη), δέξου ό,τι λέει με τρυφερότητα και νοιάξιμο χωρίς να το μειώσεις η να το ακυρώσεις. Π.χ. αν πει “νιώθω πίεση στη δουλειά και αποτυχημένος”, μην απαντήσετε “έλα μωρέ, όλα καλά θα πάνε”. Πές του με ήρεμη φωνή “σε ακούω, θα είμαι εδώ για σένα”. Αυτό σημαίνει συνδέομαι με την καρδιά μου, σε ακούω σε στηρίζω, είμαι εδώ με παρουσία. Ετσι εδραιώνετε μαζί  έναν κύκλο εμπιστοσύνης.

Γράψτε κάπου σε ορατό σημείο στο σπίτι σας ότι:

« η αγάπη ανθίζει όταν την ποτίζεις με κατανόηση, και η επικοινωνία είναι το οξυγόνο της».

Όταν εσύ και ο σύντροφός σου αισθάνεστε ότι είστε παρόντες. Όταν ακούτε και νοιάζεστε ο ένας τον άλλον, τότε η μοναξιά διαλύεται. Η πανοπλία μπορεί να σας έδωσε προστασία κάποτε, αλλά τώρα πια ίσως σας στερεί το οξυγόνο στη σχέση. Αφήστε την στην άκρη δεν σας εξυπηρετεί … τουλάχιστον ΄στην μεταξύ σας σχέση!

Πότε χρειάζεται βοήθεια ειδικού;

Εάν προσπαθείς να γίνεις  πιο ευάλωτη να μοιραστείς αυτό που νιώθεις  αλλά νιώθεις ανασφάλεια για το πώς θα το πάρει ο άλλος. Ή συναντάς έντονη συναισθηματική αντίσταση – είτε από τον εαυτό σου (π.χ. νιώθεις πανικό ή ντροπή) είτε από τον σύντροφό σου (που ίσως δεν ανταποκρίνεται ή κοροϊδεύει την προσπάθεια) – τότε ίσως ήρθε η ώρα να μιλήσετε με έναν ειδικό σχέσεων πριν να είναι αργά.

Η αλλαγή βαθιά ριζωμένων μοτίβων προσκόλλησης μπορεί να χρειαστεί θεραπευτική υποστήριξη, και δεν υπάρχει ντροπή σε αυτό.

Συμπέρασμα: Μπορεί μια σχέση να σωθεί όταν νιώθεις χρόνια μόνος/η μέσα σε αυτή;

Ναι! Αρκεί και οι δύο να είστε διατεθειμένοι να ρίξετε τις άμυνες και τους ψευτο-εγωισμούς για να χτίσετε μια νέα ποιότητα επαφής. Ακόμη κι αν ένας ξεκινήσει (εσύ), η δυναμική μπορεί να αλλάξει.

“Οι άνθρωποι τσακώνονται όχι για τα πιάτα ή τα σκουπίδια… τις κάλτσες στο πάτωμα. Τσακώνονται γιατί μέσα τους ουρλιάζει ο παιδικός τους εαυτός που νιώθει απελπισία: Δεν με βλέπεις, δεν με νοιάζεσαι, δεν είμαι σημαντικός/ή για σένα”.

Σταματώντας να κρύβεσαι, δίνεις την ευκαιρία στον άλλον να σε δει, να σε νοιαστεί, να σου δώσει την σημασία που αποζητάς. Κι έτσι, η μοναξιά μετασχηματίζεται σε σύνδεση με τρυφερότητα νοιάξιμο και  οικειότητα.

Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτά και θες να σπάσεις το μοτίβο της υπερ-ανεξαρτησίας, μπορώ να σε βοηθήσω να μάθεις τον “νέο τρόπο να σχετίζεσαι και να επικοινωνείς” όπως τον δουλεύουμε στο Shift & Connect™.

Μπορούμε να δουλέψουμε σε ασφαλές πλαίσιο για να μάθεις να νιώθεις άνετα χωρίς την πανοπλία.

Κλείσε μαζί μου μια δωρεάν συνεδρία 30’ και ας βρούμε μαζί τα πρώτα δικά σου  μικρά shifts που θα σε φέρουν πιο κοντά με τον σύντροφό σου.

Δεν είναι ποτέ αργά να επιτρέψεις σε έναν άνθρωπο να σε δει αληθινά – και να βιώσεις την αγάπη χωρίς το βάρος της πανοπλίας.

Κλείσε το δωρεάν ραντεβού σου εδώ